BẤT BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG LĨNH VỰC HỌC THUẬT NGÀY CÀNG TRẦM TRỌNG SAU LÀN SÓNG DỊCH BỆNH ĐẦU TIÊN

Khi đại dịch COVID-19 bắt đầu ập tới các trường đại học ở Mỹ và châu Âu, giới học giả có nhiều phản ứng khác nhau trước tình trạng đó. Một số vui sướng khi được ở nhà làm việc liên tục mà không bị làm phiền trong quá trình tư duy, viết và phân tính. Nhiều người than thở bởi công việc bị gián đoạn do trách nhiệm chăm sóc con cái. 

Tranh: Zhenya Oliinyk/Behance | CC BY-NC-ND 4.0

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng những ảnh hưởng của việc làm việc từ xa là khác nhau giữa các nhóm lao động khác nhau. Ngay cả trước khi đại dịch diễn ra, phụ nữ vẫn luôn là người phải gánh vác nhiều việc nhà nhất. Bối cảnh dịch bệnh chỉ làm củng cố thêm tình trạng này. Trong khoảng thời gian từ tháng Hai đến tháng Tư 2020, phụ nữ ở Hoa Kỳ phải giảm thời gian làm việc chuyên môn xuống nhiều hơn 5 lần so với nam giới. Do đó, không ngạc nhiên khi làn sóng đầu tiên của dịch bệnh mang tới sự sụt giảm đáng kể số bản thảo được nộp tới của các học giả nữ.

Đây là kết quả được ghi nhận từ một nghiên cứu mới đây của một nhóm tác giả châu Âu, trong đó phân tích số bản thảo được nộp tới các tạp chí thuộc NXB Elsevier của hơn 5 triệu tác giả trên toàn cầu. Trong khoảng từ tháng Hai đến tháng Năm 2020, số bản thảo nộp tới NXB tăng 30% so với cùng kỳ năm 2019. Tuy vậy, sự gia tăng này ở nhóm tác giả nam cao hơn rất nhiều so với nhóm tác giả nữ. Trung bình, có thêm 20 bản thảo được nộp tính trên 100 nhà nghiên cứu nữ, con số này ở nhóm tác giả nam là 25 bản thảo. Tình trạng này làm trầm trọng thêm khoảng cách giới tính vốn đã tồn tại từ lâu trong giới học thuật. Cụ thể, trước khi đại dịch diễn ra, số bản thảo được nộp tới của các nhà nghiên cứu nữ chỉ chiếm ít hơn một phần ba tổng số bản thảo Elsevier nhận được (dữ liệu năm 2019). 

Kết quả này được ghi nhận ở tất cả các lĩnh vực nghiên cứu, từ nhóm ngành kỹ thuật cho tới kinh tế, khoa học xã hội. Trong đó, khoảng cách giới tính lớn nhất được ghi nhận ở khối ngành sức khỏe và y tế – lĩnh vực quan trọng nhất trong đại dịch COVID-19. Nhóm nữ học giả ở giai đoạn đầu của sự nghiệp, những người đang có con nhỏ hoặc phải chăm sóc cha mẹ lớn tuổi là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề hơn so với nhóm nữ học giả kỳ cựu hơn (xem Biểu đồ). Điều này đến từ sự gia tăng trách nhiệm trong khoảng thời gian trường học đóng cửa và người lớn tuổi được khuyến cáo nên ở trong nhà.

Biểu đồ: Thay đổi trung bình trong các bài nộp theo khu vực nghiên cứu và độ tuổi, biến sau bao gồm các tác giả trong nhóm đầu tiên (≤ 20 tuổi kể từ lần xuất bản đầu tiên) trong nhóm đầu tiên với các tác giả lớn tuổi hơn trong nhóm thứ hai. Các thanh đại diện cho sai số tiêu chuẩn. Nguồn: Squazzoni et al. (2021)

Một mảng công việc học thuật mà đóng góp của nữ giới vẫn ổn định và không suy giảm là hoạt động phản biện đồng cấp. Điều này có thể cho thấy rằng họ ưu tiên công việc của tạp chí hơn so với công việc nghiên cứu của bản thân. Tuy vậy các học giả thường chỉ được đánh giá dựa trên số lượng bài báo họ công bố. Trong một thế giới nơi mà các nhà khoa học phải “công bố hoặc suy tàn” (publish or perish), nơi mà nữ giới vốn đã vô cùng thiếu đại diện, khối lượng công bố ít hơn sẽ có gây thiệt hại nặng nề tới triển vọng nghề nghiệp của họ. 

Linh Chi dịch

Nguồn

The Economist. (November 09, 2021). The gender gap in academic research widened during the first wave of the pandemic. https://www.economist.com/graphic-detail/2021/11/09/the-gender-gap-in-academic-research-widened-during-first-wave-of-the-pandemic

Leave A Comment