HỮU DANH VÔ THỰC: BÀI NGHIÊN CỨU LÀ THẬT, NHƯNG “ĐỒNG TÁC GIẢ” THÌ KHÔNG

David Cox, đồng giám đốc của một phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo uy tín ở Cambridge, Massachusetts, nhận ra một điều kỳ lạ khi đang xem một hồ sơ khoa học máy tính trực tuyến: tên của anh xuất hiện với tư cách là đồng tác giả trên 2 bài báo khoa học anh không hề thực hiện cùng với 3 nhà khoa học ở Trung Quốc mà anh không chút quen biết. 

Khi tìm hiểu các bài báo được viết bởi những tác giả Trung Quốc này, WIRED đã tìm ra một ví dụ nữa khi mà ảnh và hồ sơ của một nhà nghiên cứu MIT tên là Bill Franks hiện đang công tác tại khoa Kỹ thuật điện được liệt kê trong nhóm tác giả. Thực tế, không có “Bill Franks” nào ở khoa Kỹ thuật điện, bức ảnh xuất hiện trong bài báo là của Saman Amarasinghe – một giáo sư khác tại MIT.

Cox chia sẻ rằng anh có nghe đến những tin đồn về việc Trung Quốc có các phần thưởng tài chính cho các nhà nghiên cứu có công bố cùng với các nhà nghiên cứu đến từ các cơ sở nghiên cứu uy tín châu Âu. Nhưng bất kể lý do là gì, sự kiện này trước hết đã làm lộ ra một điểm yếu lớn trong xuất bản học thuật. 

Tranh: Stuart McReath/Behance | CC BY-NC-ND 4.0

Cả ba bài báo đều đã bị rút, và nhà xuất bản nói rằng họ đang điều tra thêm. Nhưng Cox kể lại rằng phải tới khi anh đe dọa sẽ tiến hành các hành động pháp lý thì Springer Nature (nhà xuất bản của Cluster Computing – tạp chí đăng bài báo có tên Cox) mới loại tên anh ra khỏi hai bài báo và ban hành lệnh rút bài. Anh được báo rằng tạp chí đã nhận được một email xác nhận anh là tác giả của bài, mặc dù nó chỉ đến từ một địa chỉ Hotmail.

Suzanne Farley – giám đốc phòng liêm chính học thuật tại Springer Nature – nói rằng: “Thử thách cốt lõi mà chúng ta đang phải đối mặt trong giới xuất bản học thuật là, trong suốt nhiều thập kỷ, lĩnh vực này đang vận hành dựa vào niềm tin. Không may là ngày càng rõ ràng rằng có nhiều cá nhân và nhóm đang cố tình lừa gạt và lạm dụng niềm tin này.”

Theo Retraction Watch, một trong những tác giả Trung Quốc của hai bài báo trên, Daming Li, với cơ sở liên kết là Đại học Thành phố Ma Cao, đã đổ lỗi việc gian lận này cho một tác giả mới vào nghề là Xiang Yao, có cơ sở liên kết là công ty Phát triển Khoa học và Công nghệ Zhuhai Da Hengqin. Li nói rằng Yao đã thêm tên của Cox vào sau khi “nghe theo những ý tưởng hay ho của anh ấy” và khẳng định họ đã đuổi việc anh ta sau sự việc này. 

Ở một ví dụ gian lận học thuật khác, hơn 1000 bài báo đã bị rút trong khoảng từ 2012 đến 2015 vì lý do một hoặc nhiều hơn số phản biện viên của bài báo bị phát hiện là giả mạo, theo dữ liệu của Retraction Watch. 

“Khoa học hoạt động dựa trên nền tảng của sự tin tưởng, khi sự tin tưởng này không được phân định hoặc thu nhận một cách tử tế, mọi người đều sẽ là kẻ thua cuộc”

Cox cho rằng những ví dụ như vậy không hẳn là một lỗi hệ thống, mà chính là một phần của hệ thống còn nhiều vấn đề. Brent Hecht, một nhà nghiên cứu tại Microsoft và Đại học Northwestern tiếp cận vấn đề này rộng hơn. Rất nhiều bài báo giờ đây được đăng tải trên các trang preprint không có phản biện như arXiv. Lúc này, cơ sở liên kết của các tác giả có thể đóng vai trò như một dấu hiệu để ta đánh giá tính hợp pháp và chất lượng của bài nghiên cứu.

“Khoa học hoạt động dựa trên nền tảng của sự tin tưởng, khi sự tin tưởng này không được phân định hoặc thu nhận một cách tử tế, mọi người đều sẽ là kẻ thua cuộc”, Hetch nhận định.

Linh Chi lược dịch

Nguồn: 

Will Knight (February 19, 2021). The AI Research Paper Was Real. The ‘Coauthor’ Wasn’t. WIRED.

Leave A Comment