fbpx

BIẾN MỘT Ý TƯỞNG NGẪU HỨNG THÀNH MỘT DỰ ÁN KHOA HỌC

Từ mẩu “ý tưởng được viết trên khăn giấy” tới bài báo khoa học

Khi đang suy nghĩ vu vơ, não bộ của chúng ta có thể lóe lên vào những phút bất chợt, tạo nên một cầu nối hay một mạng lưới kết nối tới những mẩu kiến thức tưởng chừng như không liên quan chút nào. Tôi gọi khoảnh khắc khi ta có bóng đèn bật sáng dẫn tới viễn cảnh mới này là “ý tưởng khăn giấy” (napkin idea), bởi vì nó cần phải được viết ngay ra bất cứ thứ gì ở trong tầm tay bạn lúc đó, kể cả là một tờ khăn ăn trên bàn.

Trong khi động não (brainstorming) là một phương thức suy nghĩ có chủ đích, ý tưởng khăn giấy giống như là một khoảnh khắc Eureka (câu nói nổi tiếng của Archimedes) hơn. Nó có thể xảy đến bất cứ lúc nào trong lúc não bộ đang lơ là, chẳng hạn như khi chúng ta đang tắm, đang lái xe đường dài, hay đang ở trong một nhà hàng.

Minh họa: Serdar Demet/Behance | CC BY-NC-ND 4.0

Luận văn tốt nghiệp của tôi là dự án nghiên cứu về sinh hóa học đã khởi đầu với một ý tưởng khăn giấy, nó đột ngột nảy đến với tôi vào một đêm mất ngủ. Công việc đó đại khái là gắn nhãn cho một biến thể của DNA sử dụng kiến thức hóa học cơ bản từ sách giáo khoa.

Dựa vào những kiến thức hóa học đó, tôi và các đồng nghiệp đã phát triển một công cụ hóa học giúp lập nên một bản đồ gen toàn diện về biến thể của DNA, một việc tưởng chừng như là bất khả thi với chúng tôi trước đây. Tương tự thế, luận án Tiến sĩ của tôi cũng được cứu với nhờ một ý tưởng khăn giấy đột nhiên nảy ra trong đầu tôi ở một cuộc hội thảo. Ý tưởng đó rốt cuộc đã giúp tôi xác định được đúng cách tiếp cận để nghiên cứu về quá trình biểu hiện gen ảnh hưởng tới tỷ lệ tiến hóa gen như thế nào.

Vậy làm cách nào để ta nắm bắt được ý tưởng khăn giấy và biến nó thành hiện thực?

1. Viết nó ra, ngay lập tức!

Khi ý tưởng khăn giấy xuất hiện, tôi viết nó xuống bất cứ thứ gì có thể viết được trong tầm tay mình lúc đó, kể cả giấy ăn. Dường như não bộ tự nhiên của chúng ta không giỏi ghi nhớ những tia sáng lóe lên như thế

Trong suốt nhiều năm qua, tôi cũng đã ghi lại những ý tưởng khăn giấy của mình trên sổ ghi chép, laptop, iPhone và iPad. Tôi chỉ cần ghi lại những ý tưởng ngay lập tức để sau này trí nhớ có thể gợi lại được.

2. Luôn đọc và tìm hiểu thêm về ý tưởng đó

Tôi sẽ tiến hành một tổng quan tài liệu nhỏ liên quan tới những ý tưởng khăn giấy của tôi. Ngay cả khi người khác đã có ý tưởng đó trước, hoặc ý tưởng đó thành ra viển vông phi thực tế (thành thật mà nói, không ít những ý tưởng của tôi hóa ra lại rất lố bịch), chỉ cần tìm ra một ý tưởng hay thôi thì nó sẽ đáng giá hơn mọi công sức mình đã bỏ ra trước đó

3. Kiểm tra độ tỉnh táo của bản thân và chia sẻ ý tưởng của mình

Thường thì một ý tưởng có những thông tin mà tôi không thể hiểu hết, vì vậy chia sẻ ý tưởng là việc rất quan trọng. Bước đầu tiên, tôi thường sẽ đến gặp những người cố vấn, bạn bè và đồng nghiệp của mình để có một cái nhìn khác về ý tưởng đó. Các nhà khoa học rất thích nghiền ngẫm những ý tưởng mới.

Rồi chúng tôi đánh giá tiềm năng phát triển nó thành một dự án nghiên cứu và cách để đặt ưu tiên cho ý tưởng đó. Trong trường hợp dự án nghiên cứu bậc đại học của tôi, tôi đã thảo luận về ý tưởng khăn giấy đó với người cố vấn của mình và ngay sau đó ông ấy nhận ra rằng kiến thức hóa học được đề xuất có thể là một công cụ rành mạch hơn cho những ứng dụng rộng rãi của gen.

Và đó là cách tôi được giới thiệu về lĩnh vực mà tôi vẫn đam mê tới giờ

4. Thúc đẩy sự cộng tác

Khoa học ngày càng trở nên liên ngành hơn, khiến cho việc theo đuổi một dự án nghiên cứu là rất khó đối với chỉ một nhà nghiên cứu. Khi tôi quyết định đưa ý tưởng khăn giấy của mình thành một dự án chính thức, tôi luôn cố gắng tham khảo ý kiến từ những cá nhân là chuyên gia trong lĩnh vực có liên quan.

Điều này trở nên cực kỳ hữu ích khi tôi đang thực hiện dự án sinh hóa học đó, bản thân tôi là một nhà sinh học phân tử được đào tạo, nhưng tôi đã làm việc chặt chẽ với một nhà hóa học hữu cơ khác – người đó đã giải quyết tất cả các vấn đề về tổng hợp hóa học của tôi.

5. Tận hưởng quá trình và kể lại câu chuyện

Những kinh nghiệm từ trong quá khứ đã dạy tôi rằng những thứ tốt đẹp luôn cần thời gian. Sự kiên nhẫn là yếu tố quan trọng và hãy tin rằng những điều tốt đẹp sẽ đến chừng nào bạn còn tiếp tục thúc đẩy dự án về phía trước.

Nếu có thể, hãy viết ra những nỗ lực và kinh nghiệm của bạn – dù dài dòng hay ngắn gọn, thú vị hay thất vọng, vui vẻ hay đau khổ – bởi chúng có thể giúp khích lệ bản thân bạn trong tương lai và thậm chí cả những người khác nữa, đặc biệt là trong những thời điểm khó khăn, như chúng ta đang trải qua hiện giờ với dịch COVID-19 chẳng hạn.

Quốc Việt dịch

Nguồn: Bo Xia. (November 17th, 2020). How to turn a Eureka moment into a research project. Nature Index.

error: Content is protected !!

Để lại thông tin để nhận tư vấn