fbpx

CÁC CAM KẾT CHIA SẺ NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU TRONG THỜI KỲ DỊCH BỆNH CHƯA ĐẠT ĐƯỢC NHỮNG KỲ VỌNG BAN ĐẦU

...trong đó, hợp tác là nguyên liệu còn thiếu.

Truyền thông học thuật là thuật ngữ chỉ quá trình nghiên cứu được công bố và chia sẻ. Đưa thông tin khoa học vào các nền tảng công cộng một cách kịp thời và cởi mở đảm bảo việc có các bằng chứng khoa học để cung cấp thông tin cho các hoạt động như đưa ra quyết định lâm sàng, phát triển thuốc, hoạch định chính sách và một loạt các hoạt động khác.

Tranh: Aleksandar Savić/Behance | CC BY-NC-ND 4.0

Việc nhận được các chính sách và khuyến khích phù hợp để xuất bản truy cập mở hoặc miễn phí phù hợp với nhiều bên liên quan của hệ sinh thái truyền thông học thuật là một việc không hề dễ dàng. Để tránh tình trạng quá nhiều gánh nặng hoặc chi phí rơi vào một bên cụ thể (nhà xuất bản, nhà cung cấp dịch vụ, nhà tài trợ hoặc nhà nghiên cứu), việc có các trao đổi và cộng tác trên toàn hệ thống là vô cùng quan trọng.

Đại dịch đã làm nổi bật áp lực đối với hệ thống công bố khoa học, nhiều sáng kiến và cam kết đã sớm được đưa ra nhằm duy trì và tăng cường các hoạt động truy cập mở. Báo cáo của tổ chức Research on Research Institute mang tên Scholarly Communication in Times of Crisis: The response of the scholarly communication system to the COVID-19 pandemic (Truyền thông học thuật trong thời kỳ khủng hoảng: Phản ứng của hệ thống truyền thông học thuật đối với Đại dịch COVID-19) mang lại một cái nhìn tổng quan và những gợi ý quan trọng trong tương lai về hoạt động truyền thông học thuật.

Phương pháp

Nhóm dự án – bao gồm các nhà nghiên cứu, nhà xuất bản và các chuyên gia truyền thông học thuật khác – đã kiểm tra mức độ tuân thủ các cam kết của các bên liên quan đối với tuyên bố COVID-19 của Wellcome và Sáng kiến ​​đánh giá nhanh COVID-19.

Các lĩnh vực chính được khám phá trong báo cáo là:

  • xuất bản mở hoặc truy cập miễn phí
  • preprint
  • chia sẻ dữ liệu
  • việc tăng tốc quá trình phản biện đồng nghiệp
  • các hình thức phản biện đồng nghiệp mới (chẳng hạn như phản biện đồng nghiệp trực tuyến mở)

Kết quả của báo cáo thu được sau khi thực hiện các phân tích trắc lượng học, khảo sát các tác giả của các bài preprint về COVID-19 và xem xét các trường hợp điển hình. Ngoài ra, báo cáo cũng sử dụng các dữ liệu từ Dimensions, Crossref, Unpaywall, PubMed và Altmetric, cũng như dữ liệu được cung cấp bởi các nhà xuất bản (eLife, Hindawi, PLOS, Royal Society và Springer Nature).

Đại dịch đã ảnh hưởng như thế nào tới hoạt động truyền thông học thuật?

Mặc dù việc chia sẻ bộ gen SARS-CoV-2 trong vòng vài ngày sau khi vi rút được xác định được coi là một ví dụ hoàn hảo cho khoa học mở, nhìn ở một góc độ tổng thể, vấn đề tốc độ, số lượng và chất lượng của các nghiên cứu và dữ liệu về COVID-19 được chia sẻ công khai có thể được mô tả như một sự kết hợp giữa các thành công và thiếu sót.

– Hầu hết các bài báo nghiên cứu về COVID-19 đã được công bố ở dạng truy cập mở hoặc miễn phí.

– Số lượng preprint và chia sẻ các bộ dữ liệu thấp hơn (nhiều) so với mong đợi của nhiều người.

– Đã có rất nhiều áp lực đối với hệ thống phản biện của các tạp chí; tỷ lệ từ chối đối với các bản thảo về COVID-19 rất cao do các vấn đề về chất lượng; nhưng nhiều tạp chí vẫn đã đẩy nhanh được quá trình phản biện đồng cấp đối với các nghiên cứu COVID-19.

– Các nhà xuất bản, nền tảng và các nhà cung cấp dịch vụ khác đang đưa ra các hình thức phản biện đồng nghiệp mới, nhưng chỉ ở quy mô nhỏ.

– Nhiều bên liên quan khác nhau đã cùng cam kết chia sẻ mở các kết quả nghiên cứu COVID-19, nhưng dường như có ít hoạt động hợp tác liên tục trong việc đảm bảo thực hiện cam kết này.

Nhìn chung, báo cáo kết luận rằng không có viên thuốc thần kỳ nào để cải thiện giao tiếp học thuật. Đây là trách nhiệm chung, đòi hỏi các bên liên quan làm việc cùng nhau sâu sắc hơn để tạo ra những thay đổi trong hệ thống.

Gợi ý cho tương lai 

– Chỉ những nỗ lực chung mới có thể cải thiện tính khả dụng và chất lượng của việc chia sẻ dữ liệu nghiên cứu. Các khung chính sách chung về dữ liệu phải được phát triển để yêu cầu các bộ dữ liệu và phần mềm được đăng lên một kho lưu trữ đáng tin cậy, và có các yêu cầu trích dẫn chính thức cho các bộ dữ liệu và phần mềm.

– Việc ủy quyền cho preprint và thưởng cho những nhà khoa học sử dụng preprint có thể tạo ra thay đổi có tính quyết định. Các nhà xuất bản nên bao gồm việc đăng các bản preprint trong quy trình nộp bài, và các nhà lãnh đạo các tổ chức khoa học nên tích cực ủng hộ việc sử dụng preprint.

– Các nhà xuất bản và các tổ chức truyền thông học thuật khác nên tăng cường các nỗ lực chung của họ để cải thiện tính khả dụng và chất lượng của dữ liệu và siêu dữ liệu về xuất bản học thuật, cho phép các phương pháp tiếp cận dựa trên bằng chứng mạnh mẽ có thể tham gia đổi mới lĩnh vực này.

Linh Chi dịch

Nguồn

Research on Research Institute. (December 06, 2021). Commitments to early sharing of research and data during the pandemic fall short: collaboration is the missing ingredient.

Đăng ký Nhận bản tin

Bài viết liên quan

error: Content is protected !!

Để lại thông tin để nhận tư vấn