fbpx

CHÍNH SÁCH MỚI CHO VIỆC ĐỔI TÊN SAU KHI BÀI BÁO ĐÃ CÔNG BỐ

Xuất phát từ kiến nghị của các nhà nghiên cứu chuyển giới, sự thúc đẩy các tạp chí, nhà xuất bản thay đổi chính sách đổi tên sao cho "vì nhà khoa học" hơn có thể mang lại lợi ích cho tất cả mọi người.

Khi Teddy Goetz, sinh viên năm tư Đại học Columbia nộp đơn ứng tuyển chương trình lưu trú vào tháng 10 năm 2020, anh cảm thấy mình không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tiết lộ việc mình là một người chuyển giới. “Tôi đã phải dùng tên khai sinh của mình trên tất cả các đơn đăng ký bởi chúng gắn liền với các bài báo đã xuất bản của tôi, và việc đó thực sự rất khó chịu”. Mặc dù tên hợp pháp đã được đổi thành Teddy vào năm ngoái, rất nhiều bài nghiên cứu của anh vẫn được đăng dưới tên khai sinh. 

Trước khi nộp đơn đăng ký, Goetz đã phải liên lạc với tất cả 14 tạp chí anh từng có bài đăng để yêu cầu đổi tên. Ngoài hai tạp chí đã chấp thuận và đăng thông báo về sự thay đổi này, rất nhiều tạp chí khác, vì không hề có quy định liên quan đến việc đổi tên của tác giả, từ chối đổi tên cho anh. Tuy vậy, nhờ việc tiếp tục thúc giục các tạp chí thực hiện yêu cầu của mình mà hiện nay tên của anh đã và đang được tất cả các tạp chí thay đổi, ngoại trừ một bên. ‘Đây là một quá trình rất dài hơi và tiêu tốn nhiều… công sức, thời gian, năng lượng, tâm trí và hàng đống giấy tờ, anh chia sẻ. Nhưng nó xứng đáng. “Công trình (legacy) của tôi không nên gắn liền với một cái tên mà không phải của tôi; công trình đó nên thuộc về tôi.”

“Công trình của tôi không nên gắn liền với một cái tên mà không phải của tôi; công trình đó nên thuộc về tôi.”

Goetz còn là một thành viên của một nhóm không chính thức của những nhà khoa học chuyển giới. Họ đã thúc giục những sự thay đổi trong giới xuất bản học thuật để nó trở nên hướng tới sự đa dạng  hơn, không chỉ cho những nhà khoa học chuyển giới mà còn cho bất cứ ai muốn thay đổi tên gọi của mình giữa chừng, do những thay đổi chẳng hạn như trong tình trạng hôn nhân hay tôn giáo. Trong 6 tháng vừa qua, họ đã đạt những kết quả đáng chú ý: Rất nhiều bên xuất bản khoa học, bao gồm cả American Chemical Society (ACS), the Royal Society of Chemistry, PLOS, Wiley, and AAAS, đều đã có những chính sách để hỗ trợ các tác giả thay đổi tên hoặc họ trên các bài đã công bố. Springer Nature – nhà xuất bản sở hữu hơn 2500 tạp chí – dự định sẽ thông báo chính thức về chính sách đổi tên ‘trong tương lai gần’ theo một lời khẳng định được gửi tới Science Careers. 

Tranh: Joey Guidone/Behance | CC BY-NC-ND 4.0

Những chính sách mới sẽ cho phép các tác giả thay đổi tên của mình mà không cần thông báo công khai. Việc này đánh dấu một sự thay đổi trong cách vận hành trước đây: khi mà quy định chung hoặc là không hề cho phép một sự thay đổi về tên gọi hoặc là bắt buộc phải thông báo sự sửa đổi đó với sự đồng thuận từ phía các đồng tác giả thì mới cho phép đổi tên. “Trước kia, thái độ đa số là ‘cái gì đã xuất bản là đã xuất bản’” Lisa Pecher, một cộng tác viên biên tập tại Angewandte Chemie, đồng thời là người đang soạn chính sách đổi tên tại Wiley, chia sẻ. Nhưng việc chú ý tới nhu cầu đổi tên của những tác giả là người chuyển giới là rất quan trọng, Pecher nói thêm. Sự chuyển đổi này trong chính sách “đưa quyền lựa chọn chia sẻ thông tin nhạy cảm về tay tác giả, nơi mà nó vốn thuộc về”. 

Nhiều bài báo coi chính sách này như một công việc tiếp diễn và liên tục tham gia vào những thảo luận về cách để thực hiện hoá những sự thay đổi này. Thí dụ, vẫn chưa rõ ràng rằng những nhà xuất bản sẽ làm việc với nhau ra sao để cập nhật danh sách tham khảo của những bài báo đã công bố. “Một nhà xuất bản sẽ không thể tự giải quyết việc này”, Jessica Rucker, giám đốc của hệ thống biên tập toàn cầu tại ACS, nhận định. 

Tuy vậy, rõ ràng là “cách nhìn nhận của số đông đang thay đổi — giới xuất bản đã bắt đầu nhận ra rằng có một khía cạnh mà họ đang bị thiếu sót”, Theresa Tanenbaum, một trợ lý giáo sư tại Đại học California, Irvine, đồng thời cũng là một người chuyển giới đang làm việc cho Liên hiệp Thiết bị Tin học (Association for Computing Machinery) để thay đổi chính sách đổi tên từ năm 2019. Tanenbaum nói rằng việc được đổi tên một cách kín đáo vô cùng quan trọng đối với các nhà khoa học chuyển giới bởi vì họ có nguy cơ phải đối mặt với sự phân biệt đối xử, bạo lực và khủng bố. Đây không phải là một vấn đề phù phiếm mà hoàn toàn liên quan đến việc “duy trì an sinh và bảo mật của một nhóm người yếu thế trong xã hội.”

Sự thay đổi này có khả năng cũng sẽ có lợi cho các nhóm khác, ví dụ như những người phải vật lộn với việc đổi tên do kết hôn và ly hôn. “Tôi đã không đổi tên của mình khi kết hôn, không phải bởi vì tôi nghĩ mình sẽ ly hôn chồng mà vì tôi đã có đăng bài dưới tên đó”, giám đốc truyền thông của ACS, Susan Morrissey chia sẻ. Với những thay đổi mới trong chính sách, Morrissey băn khoăn không biết liệu những người khác cùng tình cảnh với cô có cảm thấy tự do hơn khi đưa ra những quyết định để phù hợp với bản thân và gia đình— thay vì những lựa chọn xoay quanh hồ sơ công bố. “Cuộc sống của con cái tôi sẽ dễ dàng hơn rất nhiều nếu tôi chọn đổi tên họ của mình” cô nói thêm. 

Kể cả với những sự thay đổi chính sách, quá trình yêu cầu đổi tên trên những bài đăng trước vẫn là một công việc gây nản cho các nhà khoa học đã trải qua chặng đường dài trong sự nghiệp của họ. Chẳng hạn như Tanenbaum, người đã  có 83 bài đăng và đã được trích dẫn hàng nghìn lần trước khi chuyển đổi và thay tên vào năm 2019— từ đó, công việc chỉnh sửa lịch sử đăng bài vẫn là một khối công việc khổng lồ. Nhiều nhà khoa học cũng mong muốn những bên xuất bản tiến tới một sự thay đổi trên diện rộng như sử dụng mã số trên ORCID là phương thức nhận diện chính cho các nhà khoa học thay vì tên. Như vậy, những tác giả có thể đổi tên của họ tại một nơi — trang web của ORCID— và tên của họ sẽ tự động chuyển đổi mọi nơi nó đã từng xuất hiện. 

Ngành xuất bản thực sự cần đặt câu hỏi “Một sự thay đổi toàn diện sẽ trông như thế nào?”, trích một tweet của một Nghiên cứu sinh tại Đại học Bang Portland. Dòng chia sẻ này đã khơi mào cho một cuộc tranh luận tại ACS về chính sách đổi tên của họ. Anh rất hài lòng với chính sách mới tại ACS và cũng là nhà khoa học đầu tiên sử dụng nó. Tuy vậy, anh vẫn coi đó là một cách tiếp cận “chắp vá”. “Vấn đề ở đây là chúng ta đang coi hồ sơ công bố  của một người nên gắn liền với một cái tên, vì vậy giả thuyết rằng tên là một sự vật không đổi là không chính xác.”

“Nếu trong xã hội chúng ta, đàn ông phải đổi tên khi họ kết hôn thì vấn đề này đã được giải quyết từ lâu rồi’ Tanenbaum, người đang làm việc cùng một nhóm được thành lập bởi Hội đồng Đạo đức Xuất bản để giải quyết vấn đề trên chia sẻ. “Tôi nghĩ sự việc này phản ánh một hệ thống xuất bản mà đã được xây dựng dựa trên những giá trị phụ hệ và đặt trải nghiệm của đàn ông, không phải phụ nữ, vào làm trung tâm… Đã đến lúc chúng ta làm gì đó về việc này.”

Nhật Hoa dịch 

Nguồn

Katie Langin. (February 25th, 2021). New, more inclusive journal policies ease author name changes on published papers. AASS | Science 

error: Content is protected !!

Để lại thông tin để nhận tư vấn