fbpx

CLARIVATE RA MẮT MỘT CHỈ SỐ TẠP CHÍ MỚI: JOURNAL CITATION INDICATOR

Không chỉ là số lượng trích dẫn

Trích dẫn luôn được coi là một thước đo tiêu chuẩn về sức ảnh hưởng và tầm quan trọng của một nghiên cứu. Tuy vậy, số lượng trích dẫn cần được coi xét một cách cẩn thận trong bối cảnh cụ thể. Phân tích số lượng trích dẫn cần kiểm soát các biến như lĩnh vực, loại tài liệu và năm xuất bản.

Khi tính toán điểm của một tạp chí, Journal Citation Indicator (JCI – tạm dịch: Chỉ báo trích dẫn tạp chí) kiểm soát tất cả các yếu tố trên với chỉ số Category Normalized Citation Impact (CNCI – tạm dịch: Chỉ số tác động trích dẫn chuẩn hóa theo danh mục). Giá trị của JCI là điểm CNCI trung bình cho tất cả các bài báo và bài review được công bố trên một tạp chí trong 3 năm trước đó. Ví dụ: điểm JCI 2020 sẽ được tính từ CNCI của 3 năm 2017, 2018, 2019). 

CNCI cũng kiểm soát các lĩnh vực khác nhau, dạng tài liệu và năm xuất bản. Về bản chất, JCI cung cấp một thước đo chuẩn hóa theo lĩnh vực về tác động trích dẫn, trong đó giá trị 1.0 có nghĩa là trên tạp chí đó, các bài báo đã xuất bản có lượng trích dẫn bằng với số trích dẫn trung bình trong danh mục lĩnh vực đó. Clarivate hứa hẹn rằng “JCI cung cấp một thước đo cấp tạp chí duy nhất có thể dễ dàng diễn giải và so sánh giữa các lĩnh vực.”

So sánh Journal Citation Indicator (JCI) và Journal Impact Factor (JIF)

Đặc điểmJournal Impact FactorJournal Citation Indicator
Bao gồm tất cả các tạp chí trong bộ Web of Science CoreKhông
Chỉ số trích dẫn chuẩn hóa theo lĩnh vựcKhông
Cơ sở dữ liệu cố định
Đếm trích dẫn trên cả bộ Core
Chỉ tính trích dẫn của năm hiện thờiKhông
Bao gồm cả các nội dung Early Access (truy cập sớm)
Bao gồm cả những trích dẫn không liên kếtKhông
Đếm phân sốKhôngKhông

JCI được thiết kế để bổ sung cho JIF. Nhìn chung, JCI có một số điểm mạnh hơn như:

– Nó dựa trên hiệu suất của tạp chí trong 3 năm thay vì chỉ xem xét lát cắt 1 năm;

– Clarivate hứa hẹn sẽ cung cấp điểm JCI cho tất cả các tạp chí trong bộ Core của nó, thậm chí là cả những tạp chí hiện tại chưa có điểm JIF; 

– JCI tránh được vấn đề tử số – mẫu số của JIF (tất cả lượng trích dẫn của một tạp chí là tử số, nhưng chỉ những “dạng tài liệu trích dẫn được” [citable items] – tức Articles và Review là được tính trong mẫu số). JCI tập trung hoàn toàn vào các bài Articles và Review;

– Dễ để diễn giải. Điểm hiệu suất trung bình sẽ được đặt về 1.0, khi một tạp chí có điểm JCI là 2.5 thì tức là nó có hiệu suất cao gấp 2.5 lần so với trung bình các tạp chí trong lĩnh vực đó; 

– Có chuẩn hóa giữa các lĩnh vực.

Liệu có thể đạt được một chỉ số chuẩn hóa giữa các lĩnh vực?

Phil Davis – nhà cố vấn về xuất bản học thuật tại The Scholarly Kitchen – lo ngại rằng khẳng định của Clarivate về việc JCI là một chỉ số “chuẩn hóa giữa các lĩnh vực” có phần bị phóng đại. Bởi JCI vẫn phụ thuộc vào phân loại lĩnh vực được gán cho tạp chí từ khi nó bắt đầu được bao gồm trong cơ sở dữ liệu của Web of Science. Trong khi đó, theo Davis, định nghĩa về một lĩnh vực sẽ thay đổi theo thời gian cùng quá trình phát triển của khoa học và tạp chí.

Bên cạnh đó, một tạp chí trong Web of Science có thể được xếp vào nhiều lĩnh vực. Có tới một phần ba số tạp chí trong danh sách của nó được gán cho nhiều hơn một lĩnh vực. Lại có những hạng mục lĩnh vực của Clarivate bao gồm số lượng rất lớn và đa dạng các tạp chí, trong khi có những lĩnh vực lại bao gồm số lượng tạp chí ít ỏi. Mục Kinh tế của Clavirate bao gồm 373 tạp chí, trong khi lĩnh vực Nam khoa chỉ có 8 tiêu đề được xếp vào mục này. 

Lời giải hợp lý cho bài toán này sẽ là một tạp chí cần có điểm JCI cho từng hạng mục mà nó được xếp vào, nhưng giải pháp này lại đi ngược với mục tiêu của Clarivate là tạo ra một điểm JCI duy nhất cho mỗi tạp chí. Cách giải quyết của Clarivate chỉ được nêu ngắn gọn ở một góc trong 7 trang tài liệu về JCI là: so sánh các tạp chí nhiều phân loại này với “trung bình chỉ số ảnh hưởng trích dẫn được chuẩn hóa trên tất cả các hạng mục [mà tạp chí đó] được xếp vào”. 

Như vậy, điểm JCI có thể có phần mâu thuẫn với cảm nhận chung. Ví dụ, tạp chí Oncology có thể có điểm JCI cao hơn các tạp chí có hiệu suất cao hơn khác trong lĩnh vực Ung thư bởi vì điểm JCI của các tạp chí đó sẽ tính cả điểm của các lĩnh vực khác của nó mà có hiệu suất kém hơn. Điều này có phần mâu thuẫn với hứa hẹn “dễ dàng diễn giải” mà Clarivate đặt ra.

JCI cũng bị vướng vào vấn đề hộp đen. Mặc dù dữ liệu về lượng trích dẫn thô là minh bạch, toàn bộ tập dữ liệu và phương pháp để tạo lại chỉ số đó về cơ bản là vượt quá giới hạn đối với hầu hết người dùng. Vấn đề về tính minh bạch và khả năng tái tạo này không chỉ giới hạn ở chỉ số JCI, mà gặp phải ở hầu hết các chỉ số trích dẫn như SNIP, Eigenfactor, Normalized Eigenfactor và Article Influence Score, cùng những số liệu khác.

Nhìn chung, trước nhiều chỉ trích mà JIF gặp phải khi nó đang bị sử dụng cho các mục đích sai lệch, rất dễ hiểu khi Clarivate muốn phát triển một công cụ mới. Những hứa hẹn và mục tiêu họ đặt ra cho JCI là hoàn toàn hợp lý, tuy vậy còn nhiều băn khoăn về cách thức họ thực sự sử dụng để đạt được những hứa hẹn này. 

Linh Chi tổng hợp

Tài liệu tham khảo

Martin Szomszor (May 20, 2021). Introducing the Journal Citation Indicator: A new, field-normalized measurement of journal citation impact. Clarivate.

Phil Davis (May 24, 2021). Journal Citation Indicator. Just Another Tool in Clarivate’s Metrics Toolbox? The Scholarly Kitchen.

Đăng ký Nhận bản tin

Bài viết liên quan

error: Content is protected !!

Để lại thông tin để nhận tư vấn