fbpx

ĐẠI HỌC UTRECHT BỎ CHỈ SỐ ẢNH HƯỞNG KHỎI TIÊU CHUẨN TUYỂN DỤNG VÀ THĂNG CHỨC

Trường đại học tại Hà Lan này đã đưa ra thông báo chính thức rằng họ sẽ bỏ chỉ số ảnh hưởng (impact factor) ra khỏi tiêu chuẩn tuyển dụng và thăng chức giảng viên của mình. Bắt đầu từ năm 2022, mọi khoa của Đại học Utrecht sẽ đánh giá các học giả dựa trên các tiêu chuẩn khác, bao gồm thái độ cam kết khi làm việc nhóm và các nỗ lực thúc đẩy khoa học mở. Paul Boselie, trưởng dự án cơ chế Ghi nhận và Trao thưởng mới của Utrecht, phát biểu rằng “Chỉ số ảnh hưởng không phản ánh chất lượng của cá nhân nhà nghiên cứu. Chúng tôi tin rằng cần có các sự thay đổi, và loại IF ra khỏi tiêu chuẩn đánh giá là bước đầu của những thay đổi đó.”

Cơ chế mới này là một phần trong chương trình Khoa học Mở của Utrecht, với mục tiêu gia tăng tính minh bạch và cộng tác của nghiên cứu. 

Ảnh: Đại học Utrecht, Hà Lan

Quyết định điều chỉnh tiêu chí tuyển dụng và đề bạt này một phần được truyền cảm hứng bởi Tuyên bố về Đánh giá Nghiên cứu (Declaration on Research Assessment – DORA) của Hiệp hội Sinh học tế bào Hoa Kỳ. Tuyên ngôn này hướng tới “cải thiện cách thức đánh giá các nhà nghiên cứu và kết quả đầu ra của nghiên cứu”, trong đó nó đặc biệt kêu gọi các cách thức thay thế cho việc sử dụng chỉ số ảnh hưởng. Cho tới hiện tại, đã có hơn 20.000 cá nhân và tổ chức ký tên vào tuyên ngôn này. 

Phản ứng trái chiều

Một số nhà nghiên cứu tại Hà Lan – bao gồm cả nhà hóa học hữu cơ đoạt giải Nobel Bernard Feringa, cựu thư ký giáo dục Ronald Plasterk và 170 người khác – đã viết một bức thư ngỏ phản biện rằng động thái của Utrecht sẽ làm gia tăng tùy tiện hơn trong việc thăng chức và tuyển dụng.

Raymond Poot, một nhà sinh học tế bào tại Trung tâm Y tế Đại học Erasmus ở Rotterdam, người đồng tác giả bức thư, đưa ra lập luận ủng hộ việc tiếp tục sử dụng các chỉ số như JIF cùng với các yếu tố khác khi đánh giá các nhà nghiên cứu. Ông nhận định rằng “JIF là một thước đo không hoàn hảo nhưng vẫn hữu ích”

Nhưng Poot lập luận rằng những yếu tố này không phải là khoa học, mà là chính trị, và rất khó để đo lường và sử dụng một cách công bằng khi so sánh các nhà khoa học.

Poot và Willem Mulder, giáo sư y khoa tại Trung tâm Y tế Đại học Radboud và Đại học Công nghệ Eindhoven, đã viết trong lá thư của cơ chế ghi nhận và trao thưởng mới này của Utrecht sẽ mang lại những hệ quả tiêu cực nghiêm trọng cho việc ghi nhận và đánh giá các nhà khoa học Hà Lan. 

“Cụ thể, nó sẽ gây ra những hậu quả tiêu cực tới các nhà khoa học trẻ, những người sẽ không còn khả năng cạnh tranh quốc tế.” Theo hai nhà khoa học, các chỉ số ảnh hưởng được quốc tế công nhận là vô cùng quan trọng đối với các nhà khoa học trong lĩnh vực y tế và khoa học sự sống.

Stephen Curry, một nhà sinh học cấu trúc tại Đại học Hoàng gia London ở Vương quốc Anh và là chủ tịch của DORA, cho rằng những phàn nàn trong bức thư của Poot và Mulder là không liên quan tới quyết định của Utrecht.

Curry cho rằng chỉ số ảnh hưởng tạo ra nhiều ảnh hưởng bất lợi cho việc đánh giá nghiên cứu. “Chúng đang góp phần làm gia tăng căng thẳng và vấn đề sức khỏe tâm thần trong giới nghiên cứu, chúng khuyến khích các thực hành gian lận [và] trì hoãn sự tiến bộ và xuất bản khoa học,” Curry khẳng định.

Judith de Haan, giám đốc chương trình khoa học mở tại Utrecht, nói rằng ngoài nghiên cứu, trường đại học của cô sẽ tập trung vào các hoạt động học thuật khác, chẳng hạn như giảng dạy và sự tham gia của cộng đồng. Cô lưu ý rằng các nhà nghiên cứu vẫn có thể trình bày các công bố trên các tạp chí uy tín trong cái gọi là CV tường thuật, miễn là họ giải thích được lý do tại sao công trình khoa học đó lại quan trọng. “Việc này không dễ thực hiện, nhưng chúng tôi thà làm vậy còn hơn là tiếp tục sử dụng một thước đo thiếu sót như chỉ số ảnh hưởng của tạp chí.”

Trong số 172 nhà nghiên cứu đã ký vào bức thư của Poot và Mulder, 143 người là giáo sư. Các nhà phê bình cho rằng nhiều người ký kết đang muốn duy trì một hệ thống cũ – hệ thống đã giúp họ có được vị trí như ngày nay.

Trong khi một số nhà khoa học mới vào nghề đã lên tiếng ủng hộ sự phản đối của Poot và Mulder, thì nhiều người khác lại phản đối họ trong một bức thư ngỏ riêng, nói rằng Utrecht có lý khi không sử dụng các chỉ số ảnh hưởng để đánh giá các nhà nghiên cứu.

Bức thư này có chữ ký của 383 nhà khoa học cho tới thời điểm hiện tại, khẳng định rằng khi các cách đánh giá khoa học chất lượng cao khác đã được công nhận, một chỉ số học thuật thiên về số lượng không còn cần thiết như một dấu hiệu chung thể hiện sự xuất sắc nữa.

Cần minh bạch hơn

Gần 70% người trả lời khảo sát về Chỉ số có trách nhiệm hàng năm, được công bố vào tháng 4 trên blog The Bibliomagician cho biết ít nhất họ đã cân nhắc việc phát triển một bộ nguyên tắc để hướng dẫn sử dụng các chỉ số có trách nhiệm, tăng 50% trong cuộc khảo sát năm trước.

Trong số 139 người được hỏi, 90% làm việc tại các trường đại học và cơ quan nghiên cứu. Nhận xét về kết quả, Nicholas Robinson-Garcia, một nhà khoa học xã hội tại Đại học Granada ở Tây Ban Nha, người đã thực hiện cuộc khảo sát và chuyên về trắc lượng học cho biết, trong 5 năm cuộc khảo sát được thực hiện, các tổ chức dường như đã tiến bộ từ việc nâng cao nhận thức về vấn đề xem xét có hay không sử dụng các chỉ số đo lường có trách nhiệm như thế nào.

Tuy vậy, Robinson-Garcia lo ngại rằng việc áp dụng rộng rãi các CV tường thuật có thể không phải là một bước tiến phù hợp. Ông nhận định rằng: “Lý do tại sao các chỉ số được giới thiệu ban đầu là để loại bỏ nhữn kiểu đánh giá chủ quan như vậy.”

Tokameh Mahmoudi, một nhà hóa sinh tại Trung tâm Y tế Đại học Erasmus và là người đồng ký tên trong bức thư của Poot và Mulder, lo ngại rằng sự thiếu minh bạch trong cách đánh giá các nhà nghiên cứu có thể dẫn đến sự gia tăng chủ nghĩa gia đình (nepotism) và làm giảm chất lượng khoa học Hà Lan.

“Tất nhiên, tôi đồng ý rằng đây (chỉ số ảnh hưởng) là một hệ thống không hoàn hảo cần được cải thiện,” Mahmoudi nói. “Nhưng việc loại bỏ hoàn toàn chỉ số ảnh hưởng mà không làm rõ chính xác cách thức đánh giá các nhà nghiên cứu và kết quả nghiên cứu khiến tôi cảm thấy không thoải mái. Tôi muốn có sự minh bạch hơn ở đó ”.

Linh Chi tổng hợp

error: Content is protected !!

Để lại thông tin để nhận tư vấn