fbpx

Ô NHIỄM VI NHỰA TRONG NƯỚC THẢI: ĐẶC ĐIỂM, BIỂU HIỆN VÀ CÔNG NGHỆ XỬ LÝ

Bên cạnh đại dịch COVID, thế giới cũng đang phải đối mặt với các vấn đề toàn cầu khác như biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, suy thoái hệ sinh thái. Một trong những vấn đề nổi trội trong ô nhiễm môi trường là rác thải nhựa. Những nghiên cứu gần đây trong lĩnh vực môi trường cho thấy rác thải nhựa, trong đó có hạt vi nhựa đang gia tăng chóng mặt trên toàn thế giới. 

Nhóm nghiên cứu Việt Nam đến từ Đại học quốc gia TP Hồ Chí Minh, Đại học Bách khoa TP Hồ Chí Minh và Đại học Nguyễn Tất Thành đã công bố nghiên cứu của mình về ô nhiễm hạt vi nhựa trong rác thải trên tạp chí Environmental Technology & Innovation thuộc nhà xuất bản Elsevier (Q1, IF 3.356 trong lĩnh vực Khoa học môi trường). Trong nghiên cứu của mình, các tác giả đã cung cấp tổng quát thông tin về các công nghệ hiện có nhằm loại bỏ hạt vi nhựa trong nước thải. Ngoài ra, các đặc điểm của hạt vi nhựa trong nước thải như nguồn phát thải, quá trình vận chuyển cũng như tác động của nó đến hệ sinh thái và sức khỏe cũng được thảo luận. 

Hoạt động sinh hoạt và sản xuất kinh tế của con người là tác nhân chính tạo nên rác thải vi nhựa. Các sản phẩm được tạo thành từ hạt vi nhựa như mỹ phẩm, kem đánh răng, xà phòng,… là nguồn phát thải hạt vi nhựa nguyên sinh. Bên cạnh đó, hạt vi nhựa còn có thể được tạo ra từ những sản phẩm lớn hơn như quần áo, đồ chơi, nguyên liệu đóng gói trong quá trình phân hủy được gọi là nguồn phát thải thứ cấp. Cơ chế phát tán hạt vi nhựa của hai nguồn phát thải chính này cũng khác nhau. Trong khi những hạt vi nhựa nguyên sinh có thể được loại bỏ trong quá trình xử lý tại các nhà máy xử lý nước thải trước khi thải ra môi trường thì các hạt vi nhựa đến từ nguồn phát thải thứ cấp thường trực tiếp thải ra môi trường thông qua các hoạt động sinh hoạt đặc biệt là sản xuất nông nghiệp của con người. Sau đó, chúng di chuyển theo hệ thống sông ngòi và trực tiếp thải ra biển. Ngoài ra hạt vi nhựa còn xuất hiện trong hệ sinh thái đại dương bởi hoạt động đánh bắt và nuôi trồng hải sản trên biển. 

Hạt vi nhựa có tác động tiêu cực đến hệ sinh thái đặc biệt là hệ sinh thái dưới nước. Chúng tác động thông qua một cơ chế phức tạp trong chu trình của hệ sinh thái. Cuối cùng, chúng tác động đến toàn bộ các loài động vật trong chu trình này, từ những sinh vật phù du đến những sinh vật hàng đầu trong chuỗi như san hô, cá, chim các loài bò sát và động vật có vú sinh sống dưới biển. Ba tác động chính của hạt vi nhựa là ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa, tác động của các chất phụ gia (chất hóa dẻo) và cuối cùng là ảnh hưởng các chất gây ô nhiễm (các chất hữu cơ khó phân hủy) có trong hạt vi nhựa đến sinh vật.

Thêm vào đó, hạt vi nhựa còn làm thay đổi các điều kiện vật lý của môi trường biển như thay đổi các đặc tính của nước, thay đổi điều kiện xâm nhập của ánh sáng. Do đó, vi nhựa có thể tác động đến hệ sinh thái ở nhiều mức độ khác nhau, từ di truyền đến các hoạt động sinh hóa, ức chế sức khỏe,  thay đổi hành vi cũng như các đặc điểm về tập tính sinh hoạt của loài. Con người hấp thụ hạt vi nhựa chủ yếu thông qua quá trình tiêu thụ hải sản và các sản phẩm từ biển khác như muối biển. Tuy nhiên, vẫn còn rất ít nghiên cứu khám phá tác động của hạt vi nhựa đến sức khỏe của con người.   

Những phương pháp chính để xử lý hạt vi nhựa hiện nay bao gồm: lọc, lắng (skimming and sedimentation), đông tụ (coagulation), ozone hóa (ozonation), lọc cát nhanh (rapid sand filter), tuyển nổi khí hòa tan (dissolved air flotation), bùn hoạt tính (conventional activated sludge) và công nghệ màng lọc sinh học (membrane bioreactor). Đối với quá trình xử lý hạt vi nhựa nguyên sinh, công nghệ tuyển nổi khí hòa tan (DAF) đem lại hiệu quả lớn nhất khi xử lý được đến 70% lượng vi nhựa có trong nước thải. Đối với hạt vi nhựa thứ cấp, công nghệ màng lọc sinh học đem lại hiệu quả cao nhất khi có thể loại bỏ đến 99% số lượng vi nhựa có trong nước thải. Tuy nhiên, công nghệ này lại chịu ảnh hưởng nhiều bởi điều kiện hoạt động và các yếu tố môi trường. Bên cạnh đó, hiệu quả về mặt kinh tế cũng như các chi phí liên quan cũng chưa được quan tâm nghiên cứu.

Chi tiết nghiên cứu: Bui, X.-T., Vo, T.-D.-H., Nguyen, P.-T., Nguyen, V.-T., Dao, T.-S., & Nguyen, P.-D. (2020). Microplastics pollution in wastewater: Characteristics, occurrence and removal technologies. Environmental Technology & Innovation, 19, 101013.

Đăng ký Nhận bản tin

Bài viết liên quan

error: Content is protected !!

Để lại thông tin để nhận tư vấn