fbpx

RESEARCHGATE THỂ HIỆN LẬP TRƯỜNG CỨNG RẮN TRONG VỤ KIỆN BẢN QUYỀN

Tòa án cho rằng trang web mạng xã hội học thuật này phải chịu trách nhiệm cho các bài báo do người dùng tải lên, nhưng ResearchGate dự định kháng cáo phán quyết này.

Vụ kiện mang tính bước ngoặt trong đó hai nhà xuất bản học thuật lớn đã kiện trang web nổi tiếng ResearchGate vì đã đăng tải 50 bài báo có bản quyền của họ đã đi đến hồi kết thúc. Tuy vậy, cả hai bên đều tuyên bố rằng họ sẽ kháng cáo. Tòa án ở Munich, Đức, không chỉ cấm ResearchGate đăng tải các bài báo mà còn phán quyết rằng nó phải chịu trách nhiệm về những nội dung vi phạm bản quyền được tải lên nền tảng của mình. Quyết định này có khả năng tạo tiền lệ thúc đẩy các hạn chế triệt để hơn nữa đối với trang web đang có 20 triệu người dùng trên toàn thế giới này.

Nancy Sims, một thủ thư tại Đại học Minnesota ở Minneapolis và là chuyên gia về các vấn đề bản quyền, cho biết không bên nào được coi là người chiến thắng trong trường hợp này. “Mỗi bên đều có một số luận điểm thuận lợi cho họ và một số bằng chứng bất lợi chống lại khẳng định của họ.”

Elsevier, có trụ sở tại Amsterdam, và Hiệp hội Hóa học Hoa Kỳ (ACS), đặt tại Washington DC, đã đệ đơn kiện ResearchGate lên một tòa án khu vực ở Munich vào năm 2017, cáo buộc rằng trang web đã cung cấp miễn phí các tài liệu có bản quyền. ResearchGate thì cho biết họ không thể chịu trách nhiệm về nội dung được tải lên bởi các tác giả.

Hình: Javi Travi/Behance | CC BY-NC-ND 4.0

Người phát ngôn của Coalition for Responsible Sharing (CfRS – Liên minh chia sẻ có trách nhiệm), một nhóm các nhà xuất bản – bao gồm Elsevier và ACS – được thành lập vào năm 2017 cho biết họ hài lòng với phán quyết này đồng thời tuyên bố rằng: “Mục đích rõ ràng của hành động pháp lý này là để làm rõ trách nhiệm của ResearchGate đối với nội dung mà nó phân phối một cách bất hợp pháp trên nền tảng của mình, điều mà nó thực hiện vì lợi ích thương mại của riêng mình.”

Người phát ngôn của ResearchGate cho biết: “Chúng tôi tin rằng kết quả đầu ra của nghiên cứu khoa học – phần lớn được tài trợ bởi tiền công quỹ – nên được chia sẻ công khai nhất có thể và chúng tôi sẽ tiếp tục hỗ trợ các nhà nghiên cứu chia sẻ công trình của họ một cách dễ dàng và hợp pháp.” Họ cũng cho rằng chính các nhà xuất bản nên chủ động làm việc với các nền tảng để xóa nội dung đã tải lên và trong những năm kể từ khi vụ kiện lần đầu tiên diễn ra, họ đã giới thiệu phần mềm có thể giúp ngăn chặn việc chia sẻ tài liệu có bản quyền. “Chúng tôi đã xây dựng một giải pháp chiều theo nhu cầu của họ và rất vui khi Elsevier và ACS đang sử dụng nó.” Trong một tuyên bố công khai được đăng sau phán quyết ngày 31 tháng 1 của tòa án Munich, ResearchGate nói rằng họ sẽ kháng cáo các phần của quyết định này.

Ranh giới thắng thua

ResearchGate luôn có mối quan hệ phức tạp với các nhà xuất bản học thuật kể từ khi trang web này được thành lập vào năm 2008. Nhiều nhà nghiên cứu sử dụng nền tảng này để tải lên và chia sẻ tài liệu, bao gồm cả những nghiên cứu đã xuất bản của họ. Cùng với các hành động pháp lý, các nhà xuất bản cũng đã gửi các thông báo yêu cầu trang web gỡ các nội dung thuộc trả phí của họ trong nhiều năm liền.

Vụ kiện ở Munich tập trung vào 50 bài báo trên trang web, tất cả đều đã bị xóa. Tòa án đã phán quyết rằng các bài báo được tải lên đã vi phạm bản quyền của nhà xuất bản và ResearchGate phải chịu trách nhiệm về nội dung trên nền tảng của mình. Người phát ngôn của CfRS cho biết: “Quyết định này chỉ giới hạn trong 50 bài báo được nộp lên, nhưng phán quyết này lưu ý trách nhiệm của trang web nói chung.”

Guido Westkamp, ​​nhà nghiên cứu về sở hữu trí tuệ và luật so sánh tại Đại học Queen Mary, London, cho biết: Nếu lý do được áp dụng trong phán quyết của tòa án vẫn không thay đổi sau khi kháng cáo, thì tiền lệ này cũng sẽ áp dụng cho bất kỳ vụ kiện nào trong tương lai nhằm chống lại ResearchGate, ông nói, ít nhất là ở Đức. Tuy nhiên, phán quyết này “khác xa với một lệnh ngăn chặn”, ông nói thêm. “Về nguyên tắc, bất kỳ nội dung nào khác trong tương lai đều dẫn đến một vụ kiện mới.”

Bên cạnh đó, tòa án đã từ chối yêu cầu bồi thường thiệt hại của nhà xuất bản, lưu ý rằng họ không có đủ bằng chứng để chứng minh rằng các thỏa thuận cấp phép bản quyền tiêu chuẩn, thường chỉ được ký bởi một tác giả liên hệ, có thể đảm bảo rằng tất cả các tác giả đồng ý chuyển quyền sở hữu cho nhà xuất bản. Các nhà xuất bản đã nói rằng họ có kế hoạch kháng cáo phần này của phán quyết.

Thời thế thay đổi 

Trong những năm kể từ khi vụ kiện lần đầu tiên được đệ trình, thế giới xuất bản học thuật đã trải qua một sự thay đổi lớn.

Phong trào truy cập mở ngày càng tăng, một phần do sự ủy thác của các nhà tài trợ, đã khiến nhiều nhà xuất bản cung cấp miễn phí nhiều bài báo của họ hơn. Và trong khi Elsevier và ACS đã bị ràng buộc trong cuộc chiến pháp lý với ResearchGate, một số nhà xuất bản lớn khác, chẳng hạn như Wiley và Springer Nature, đã hợp tác với nền tảng này để cho phép nó chia sẻ các bài báo đã xuất bản.

Trong khuôn khổ Liên minh Châu Âu, luật bản quyền cũng đã có sự thay đổi. Một điều khoản về luật bản quyền có hiệu lực vào năm ngoái đã quy định các nền tảng chia sẻ nội dung phải chịu trách nhiệm về nội dung do người dùng của họ tải lên. Điều đó có thể khiến ResearchGate phải chịu trách nhiệm về những thiệt hại trong tương lai, Westkamp nói. “Tuy nhiên, các nhà xuất bản vẫn sẽ cần phải chứng minh rằng họ đã được chuyển nhượng các quyền, tùy từng trường hợp, từ tất cả các đồng tác giả.”

ResearchGate đã tuyên bố rằng họ tin rằng họ không phải tuân theo các quy tắc này vì “bản chất của hoạt động kinh doanh của [trang web này]”. Tuy nhiên, nền tảng đã phát triển một công cụ phần mềm được gọi là Jarvis, đối sánh thông tin về các quyền của nhà xuất bản với các bài báo trong quá trình công bố để ngăn các nhà nghiên cứu đăng tải nội dung mà họ không được phép chia sẻ.

Luật pháp của EU về cơ bản yêu cầu ResearchGate phải làm những gì mà tòa án yêu cầu. Tuy vậy không thể nói rằng là phán quyết này không mang lại giá trị gì cho sự thay đổi thời thế, khi mà thế giới đã thực sự thay đổi trong vòng 5 năm kể từ khi vụ kiện này được đệ trình.” – Lisa Hinchliffe, người nghiên cứu và điều phối các dịch vụ thông tin-hiểu biết tại Đại học Illinois ở Urbana-Champaign, cho biết.

Câu chuyện chưa tới hồi kết 

Cuộc chiến pháp lý giữa ResearchGate và các nhà xuất bản vẫn sẽ còn kéo dài. Kháng cáo của ResearchGate đối với phán quyết của tòa án Munich – chỉ áp dụng ở Đức – chưa được giải quyết. Và trang web này đang vướng vào một vụ kiện tương tự với cùng hai nhà xuất bản trên ở Hoa Kỳ.

ResearchGate có thể  có nhiều lợi thế hơn trong vụ kiện ở Hoa Kỳ, bởi vì các quyết định có thể xoay quanh vấn đề sử dụng hợp pháp hơn là luật bản quyền đơn thuần, Westkamp nhận định. Ông nói: “Lập luận về lợi ích công cộng tại Hoa Kỳ sẽ có sức ảnh hưởng hơn so với ở Đức, và ResearchGate có thể biện luận rằng các bài báo có bản quyền nên được cung cấp trên nền tảng của mình vì lợi ích của việc tự do tiếp cận kiến ​​thức.

Về lâu dài, nó vẫn phụ thuộc và lựa chọn của các nhà xuất bản trong việc đối phó với ResearchGate. Tuy vậy, “từ quan điểm thương mại thuần túy, bạn sẽ không muốn cạnh tranh. Nhưng những nỗ lực để “xóa sổ” nền tảng này có thể gây ra sự phẫn nộ giữa các tác giả và thành viên của cộng đồng khoa học, những người mà các nhà xuất bản trông cậy vào. “Việc không có các nền tảng như ResearchGate sẽ không có lợi cho các tác giả.”

Phương Thục dịch

Diana Kwon. (March 04, 2022). ResearchGate dealt a blow in copyright lawsuit. Nature

Đăng ký Nhận bản tin

Bài viết liên quan

error: Content is protected !!

Để lại thông tin để nhận tư vấn