fbpx

TRANH CÃI Ở GIÁO DỤC ĐẠI HỌC ANH: KHI CÁC CHỈ SỐ NGHIÊN CỨU QUYẾT ĐỊNH VIỆC CẮT GIẢM NHÂN SỰ

Nhiều người chỉ trích rằng việc cắt giảm nhân sự đang được quyết định bằng cách sử dụng các thước đo không đáng tin cậy liên quan đến tài trợ và trích dẫn, làm nổi bật sự bất bình vốn có về việc sử dụng các chỉ số nghiên cứu (research metrics) trong trường đại học.

Một trường đại học ở UK đang đối mặt với sự chỉ trích liên quan đến việc sử dụng các chỉ số nghiên cứu, sau khi ngôi trường này sử dụng dữ liệu về thu nhập từ nghiên cứu (research income) và số công bố (publication records) để đẩy hàng loạt vị trí vào tình trạng “rủi ro”.

Những người chỉ trích cho rằng việc sử dụng các số liệu này để đưa ra các quyết định như trên là không phù hợp bởi những chỉ số đó chỉ phản ánh một phần nhỏ của công việc học thuật. Trong đó, Đại học Liverpool nằm ở trung tâm của cuộc tranh cãi do sử dụng một chỉ số dựa trên số lượng trích dẫn để đánh giá cá nhân nhà nghiên cứu trong khi nó vốn được thiết kế để đánh giá một nhóm lớn.

Ảnh: Đại học Liverpool, Ian/Flickr | CC BY-NC 2.0

Trường này đã biện hộ rằng đây không phải nhân tố duy nhất họ xem xét khi đưa ra quyết định.

Cuộc tranh luận làm nổi bật lên một vấn đề lớn hơn trong việc sử dụng các chỉ số trong khoa học khi mà ngày càng nhiều dữ liệu được thu thập nhằm đánh giá chất lượng công việc của các nhà nghiên cứu. Một số nói rằng những phương pháp đo lường định lượng về năng lực tập trung quá nhiều vào hồ sơ công bố, trong khi đó lại thất bại trong việc phản ánh những công việc khác, bao gồm dạy học, các công việc ủy ban và phản biện đồng nghiệp.  

Một loạt các nhân tố

Đại học Liverpool đang lên kế hoạch cắt giảm hàng loạt vị trí ở khoa Sức khỏe và Khoa học Sự sống như một phần của quá trình tái tổ chức. Trong suốt tháng Một và tháng Hai, trường này đã thông báo tới 47 nhà nghiên cứu rằng công việc của họ đang có nguy cơ bị cắt giảm.

Trong một tuyên bố gửi tới mục tin tức của tạp chí Nature, trường này nói rằng trung bình thu nhập từ nghiên cứu trong 5 năm được sử dụng để xác định các nhà nghiên cứu trong diện có nguy cơ phải nghỉ việc, và rằng “một loạt các nhân tố có thể loại họ khỏi danh sách có nguy cơ bị cắt giảm đã được xem xét, bao gồm cả những số liệu trích dẫn tích cực (positive citation metrics) nếu thích hợp”. Trường đại học từ chối đi vào chi tiết về những số liệu này.

Tuyên bố của trường cũng nói rằng họ có xem xét cả những yếu tố khác bao gồm “có đứng tên tác giả của một nghiên cứu trường hợp (case-study) có ảnh hưởng, có đóng góp trong việc lãnh đạo hay là thành viên của một tổ chức bên ngoài”. Những trường hợp nhà nghiên cứu bị ảnh hưởng nhiều bởi đại dịch COVID-19, phải nghỉ phép do thai sản hay phải giảm giờ làm do có trách nhiệm chăm sóc người khác cũng được đưa ra xem xét. 

Tuy nhiên, trong một e-mail gửi tới các cán bộ của Đại học Liverpool bởi chi nhánh của Liên đoàn các trường Đại học và Cao đẳng, tổ chức đại diện cho giới học thuật toàn UK, đã phản ánh rằng các nhà quản lý xác định nhóm trong diện cắt giảm chỉ dựa trên hai số liệu chủ chốt và không xem xét tới các yếu tố khác trong công việc thường ngày của họ.

E-mail này đã trích lại một văn bản của trường, trong đó thể hiện rằng các cấp quản lý đã thiết lập một “mức cơ sở về chất lượng” (quality baseline) bằng cách nhìn vào thành tích của nhân viên “dựa trên các chỉ số chủ chốt, tập trung chủ yếu vào thu nhập từ nghiên cứu và chất lượng đầu ra cá nhân”. Hai số liệu được sử dụng là trung bình 5 năm của thu nhập từ nghiên cứu đối chiếu với các nhà nghiên cứu khác cùng trường đại học, và một số điểm gọi là chỉ số tác động trích dẫn theo ngành (field-weighted citation impact), trong đó đo lường mức độ thường xuyên các bài nghiên cứu được trích dẫn trong tương quan với những bài báo khác trong lĩnh vực của họ.

Elizabeth Gadd, một nhà quản lý chính sách nghiên cứu ở trường đại học Loughborough, UK, nói rằng chỉ số tác động của trích dẫn theo ngành là không phù hợp để đánh giá công việc của một nhà nghiên cứu đơn lẻ. Bà giải thích: “Nó chỉ đáng tin cậy khi sử dụng trên một tập hợp nhiều công bố, ví dụ khoảng 10.000 tài liệu trở lên,”.

Mặc dù không ở trong danh sách có nguy cơ bị cắt giảm, Patricia Murray, một nhà sinh học phân tử thuộc đại học Liverpool, cũng cảm thấy giận dữ trước sự lạm dụng trắng trợn các số liệu. Bà đã e-mail cho các đồng nghiệp kêu gọi cùng giúp đỡ những người bị ảnh hưởng. Từ đó, một bức thư đã được gửi tới ban quản lý của đại học, được ký bởi 400 nhà nghiên cứu từ cả trong và ngoài trường. Bức thư nói rằng những số liệu được sử dụng là “đặc biệt có vấn đề” và rằng việc sử dụng chúng đã gây nguy hiểm cho công việc của “những thành viên có tính tập thể nhất, những người giúp vận hành các cơ sở kỹ thuật và phục vụ trong ủy ban để giúp các khoa và cơ sở của chúng ta có thể hoạt động trôi chảy.”

E-mail khẳng định rằng: “Đánh giá cán bộ hoàn toàn dựa trên cơ sở các chỉ số định lượng là không bao giờ có thể chấp nhận được, bất kể chỉ số đó là loại gì,”

Các cuộc thảo luận kín

Cuộc tranh cãi cũng khiến các tổ chức ủng hộ việc sử dụng các số liệu một các có trách nhiệm liên hệ với Đại học Liverpool.

Một trong số đó là Hiệp ước Đánh giá Nghiên cứu (Declaration on Research Assessment – DORA) mà Đại học Liverpool cũng đã tham gia. Hiệp ước chỉ ra rằng các tổ chức không nên sử dụng các số liệu “để đánh giá các các đóng góp cá nhân của các nhà nghiên cứu, hoặc để quyết định tuyển dụng, đề bạt hay cấp tài trợ”. Trang web của trường đại học này cũng viết rằng, bằng việc tham gia vào DORA, họ đã cam kết tránh việc sử dụng các chỉ số dựa trên các tạp chí (journal-based) để đưa ra các quyết định cũng như cam kết công nhận giá trị của toàn bộ các kết quả nghiên cứu liên quan và minh bạch về  các tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả nghiên cứu.

Người phát ngôn của DORA nói rằng cơ quan đã có các cuộc thảo luận kín với trường đại học nhằm cho phép “sự trao đổi tự do và thẳng thắn về các thông tin và cách nhìn”. Họ từ chối bình luận về việc họ có hài lòng với phản hồi của trường hay không.

Các tác giả của Tuyên ngôn Leiden (Leiden Manifesto), một tuyên bố khác về việc sử dụng một các có trách nhiệm các số liệu, đã viết thư cho hiệu phó của trường, Janet Beer, để bày tỏ quan ngại. Trong đó, Ismael Rafols, Ludo Waltman and Sarah de Rijcke – các nhà phân tích thư mục (bibliometrics) từ Đại học Leiden, Hà Lan – viết: “Chúng tôi nhìn nhận việc sử dụng các số liệu định lượng trong việc quyết định cắt giảm nhân sự hàng luận như một mối đe dọa tới những sáng kiến gần đây về việc sử dụng các chỉ số nghiên cứu có trách nhiệm (responsible research metrics)”.

Bức thư được gửi đi vào ngày 21 tháng Hai này đã chỉ ra rằng sử dụng các chỉ số như vậy sẽ gây ra tình trạng thiên vị đối với một số đề tài hoặc thời kỳ nghiên cứu nhất định, và rằng việc này “có thể đi ngược lại các nguyên tắc cơ bản trong việc đối xử công bằng trong sử dụng lao động”. Các tác giả nói thêm, đây là lần đầu tiên họ biết rằng các chỉ số đã được sử dụng để lọc các nhà nghiên cứu phục vụ việc cắt giảm nhân sự ở một trường đại học tại Châu Âu. Rafols nói rằng cả nhóm vẫn chưa nhận được bất cứ phản hồi nào từ phía trường hay cá nhân hiệu phó.

Cuộc tranh cãi công khai cho thấy việc thảo luận về các chỉ số  đã dần được đưa ra ánh sáng, theo lời James Wilsdon, một nhà nghiên cứu về các chính sách nghiên cứu ở đại học Sheffield, UK. Anh cũng là một thành viên của Diễn đàn của UK vì các Số liệu Nghiên cứu Đáng tin cậy (UK Forum for Responsible Research Metrics – FFRM), nơi mà các thành viên cũng đã thảo luận về tình hình với Đại học Liverpool. Một bức thư từ FFRM đã được gửi đến đại học kêu gọi một “giải pháp công bằng và dựa trên các bằng chứng công khai” cho vấn đề hiện tại.

“Trong khi đây rõ ràng là một tình huống tồi tệ cho các nhà nghiên cứu bị ảnh hưởng, nó cũng theo một cách nào đó cho thấy sự phát triển trong xu hướng thảo luận thẳng thắn về sự đo lường và đánh giá [các nhà nghiên cứu],” Wilsdon cho biết.            

Minh Vũ lược dịch | Linh Chi biên tập

Nguồn: Holly Else. (March 25, 2021). Row erupts over university’s use of research metrics in job-cut decisions. Nature.    

error: Content is protected !!

Để lại thông tin để nhận tư vấn